Nebi efendimizin hanımı Ümmü Seleme (r.a.)'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: «Ben beşerim (insanım). Huzurumda muhakeme olursunuz da olur ki bir kıs­mınız diğerlerinden daha iyi delilini dile getirir. Ben de on­dan duyduğuma göre, lehinde hükmederim. Dolayısıyla kardeşinin hakkından herhangi bir şeyi lehine hükmetti­ğim kimse, onu kardeşinden katiyyen almasın. Zira ben ona (cehennem) ateşinden bir parça kesmişimdir» Diğer tahric: Buhari, Şehadat; Müslim, Akdiye

Said b. Müseyyeb (r.a.)'den: Bir müslümanla bir yahudi Hz. Ömer b. el-Hattab (r.a.)'m huzurunda muhakeme oldular. Hz. Ömer (r.a.)'da Yahudinin haklı olduğunu görerek lehinde hüküm verdi. Bunun üzerine Yahudi Hz. Ömer'e: «— Vallahi, doğru hükmettin» dedi. Hz. Ömer de ona kırbaçla vurdu. Sonra: «— Nereden bildin?» diye sordu. Yahudi ona şöyle cevap verdi: «— Biz biliyoruz ki doğru hüküm vermesiyle tanıdığımız her hakimin sağında bir, solunda bir melek vardır. Bu melekler, o hakim gerçekle beraber oldukça onu doğrultur ve gerçeğe ulaştı» rırlar. Hakim gerçekten aynhrsa melekler (göğe) yükselir ve o ha­kimi terkederler.»

Zeyd b. Halid el-Cühenî (r.a.)'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: «Size en hayırlı şahidi bildireyim mi? O, şahidliği kendinden daha istenmeden şahidlik yapan, yahud kendisine sorulmadan şahid olduğunu bildiren kişidir.» Diğer tahric:] Müslim, Akdiye

Rebia b. Ebi Abdurrahman dedi ki: Ömer b. el-Hattab (r.a.)'a Iraklı bir adam gelerek: «— Sana başı ve sonu olmayan bir iş için geldim.» deyince, Hz. Ömer: «— O nedir?» dedi. Adam: «— Ülkemizde baş gösteren yalan yere şahidlik,» cevabını verdi. Hz. Ömer de: «— Gerçekten öyle mi oldu?» dedi. Adam: «— Evet» deyince, Hz. Ömer: «—Vallahi, islam'da hiç bir kimse fasıkların şehadetiyle hapsedilmez» dedi

Malik'e rivayet edildiğine göre, Ömer b. Hattab (r.a.): «Düşman'ın ve töhmet edilenin şahitliği caiz değildir.» dedi

Süleyman b. Yesar ve diğerlerine: «Hadd tatbik edilen bir kişinin şahitliği caiz midir?» diye soruldu. Onlar da: «Tevbe etmişse, evet.» dediler

Hadis Tercümesi Mevcut Değil

Cafer'in babası Muhammed (r.a.)'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şahitle birlikte yemin edilmesine hükmetti

Ebuz-Zinad'dan: Ömer b. Abdülaziz, Küfe valisi Zeyd b. el-Hattab'ın torunu Abdülhamid b. Abdurrahman'a şöyle yazdı: «Bir şahidle birlikte yeminle hükmet.» İbn Abdilber der ki: Muvatta'da mürseldir. Ayrıca bkz. Müslim, Akdıye

İmanı Malik der ki: Aralarında akrabalık olmayan bir topluluk birlikte bir mükatebe anlaşması yapsalar da bir kısmı sorumluluklarını yerine getirmeyecek hale gelse ve diğer kısmı da hepsi hürriyetlerine kavuşana kadar çalışsalar, bu çalışan kişiler çalışmayan kişilerin adına ödemiş oldukları parayı hisseleri oranında onlardan alabilirler. Çünkü bu köle topluluğu birbirlerine kefildirler. Şeybanî

Yahya, Malik'in ölen ve kendisine borcu olan bir adamdan bahsettiğini ve bir şahidin bulunduğunu, bazı kişilerin ise ona karşı borçları olduğunu ve tek şahitlerinin olduğunu, mirasçılarının da şahitleriyle hakları konusunda yemin etmeyi reddettiklerini söyledi. "Alacaklılar yemin ederler ve haklarını alırlar. Geriye kalan bir şey varsa, mirasçılar bunu almazlar. Bunun nedeni, yeminler onlara daha önce verilmişti ve onlar, 'Arkadaşımızın fazlalığı olduğunu bilmiyorduk' demedikçe, yeminleri terk ettiler ve sırf bu yüzden yeminleri terk ettikleri de biliniyor. Yemin etmeleri ve borcundan sonra kalanı almaları gerektiğini düşünüyorum." Yahya şöyle dedi: "Malik, Cemil ibn Abd ar-Rahman el-Muazdin hakkında, Ömer ibn Abd el-Aziz'in insanlar arasında hakemlik yaparken yanında bulunduğunu söyledi. Bir adam, bir adama karşı bir iddia ile kendisine geldiğinde, aralarında sık sık işlem ve muamele olup olmadığını araştırırdı. Varsa, sanık yemin edebilirdi. Eğer bu türden bir şey yoksa, ondan yemin kabul etmezdi." Malik özetle şöyle konuştu: "Bizim camiamızda yapılan şu ki, bir kimse bir adama karşı bir iddiada bulunursa incelenir. Aralarında sık sık işlem ve muamele oluyorsa davalıya yemin ettirilir. Yemin ederse dava düşer. Sanık yemin etmeyi reddedip yeminini davacıya iade ederse, hakkını iddia eden yemin eder ve hakkını alır.

Yahya şöyle dedi: "Malik, Hişam ibn Urve'den, Abdullah ibn ez-Zübeyr'in, aralarındaki yaralar hakkında çocukların ifadesine dayanarak hüküm verdiğini söyledi." Malik, "Bizim toplumumuzda genel olarak kabul edilen işleyiş şekli, çocukların aralarındaki yaralanmalarla ilgili şahitliklerine izin verilmesidir. Bunun dışında herhangi bir konuda kabul edilmez. Aralarında ancak olay yerinden ayrılmadan önce, aldatılıp talimat verildikten sonra şahitlik yapmaları halinde caizdir. Eğer olay yerinden ayrılırlarsa, ayrılmadan önce ifadelerine şahitlik edecek sadece tanık çağırmadıkça ifadeleri yoktur.

Cabir b. Abdülah el-Ensari (r.a.)'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: «Minberimin yanında yalan yere yemin eden, cehennemde yerini hazırlamış olur» Diğer tahric: Ebu Davud, Eyman; îbn Mace, Ahkam

Ebu Umame'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: «Yalan yeminiyle müslüman bir kişinin hakkını alan kimseye Allah cenneti haram eder ve Cehennemi farz kılar.» «— Az bir şey olsa da mı ya Resulallah?» dediler. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «— Erak ağacından bir çubuk da olsa, Erak ağacından bir çubuk da olsa, Erak ağacından bir çubuk da olsa» buyurdu. Bu sözünü üç defa tekrar etti. Diğer tahric: Müslim, iman

Yahya, Malik'in Davud ibn el-Hüseyn'den, Ebu Gatafan ibn Tarif el-Muriyi'nin şöyle dediğini duyduğunu söylediğini söyledi: "Zeyd ibn Sabit el-Ensari ile İbn Muti, paylaştıkları bir ev konusunda anlaşmazlığa düştüler. Medine emiri olan Mervan ibn el-Hakam'a gittiler. Mervan, Zeyd ibn Sabit'in minber üzerinde yemin etmesi gerektiğine karar verdi. Zeyd ibn Sabit, 'Ben orada yemin ederim ki,' dedi. öyleyim.' Mervan, 'Hayır, Allah'a yemin ederim! yalnızca hak taleplerinin halledildiği yerde (yani minber).' Zeyd ibn Sabit, hakkının doğru olduğuna dair yemin etmeye başladı ve minberin yanında yemin etmeyi reddetti. Mervan ibn el-Hakem buna hayret etmeye başladı." Malik dedi ki: "Kimseye dinarın dörtte birinden (üç dirhem) daha az bir ücret karşılığında minberin yanında yemin ettirilmesi gerektiğini düşünmüyorum.

Said b. el-Müseyyeb (r.a.)'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle bu­yurdu: «Rehin, bağlanmaz.» İbn Abdilber der ki: Muvatta ravileri mürsel olarak rivayet eder. Ancak Ma'n b. İsa, Ebu Hureyre'ye vasleder

Yahya şöyle dedi: "Malik'in şöyle dediğini işittim: Bir adam, bahçesini belli bir süre için rehin ederse ve bu sürenin bitiminden önce o bahçenin meyveleri hazır olursa, rehin verenin rehininde belirtmediği sürece, meyveler gayrimenkul rehnine dahil edilmez. Ancak bir adam bir cariyeyi rehin alırsa ve o cariye hamile kalırsa veya kendisi onu rehin aldıktan sonra hamile kalırsa, çocuğu da ona dahil olur." köle kız. Allah Resulü (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: 'Kim tozlaşmış bir hurma ağacını satarsa, alıcı şart koşmadıkça meyve satıcıya aittir.' Toplumumuzda tartışmasız olan usul şudur ki, bir adam bir cariyeyi veya rahminde cenin bulunan bir hayvanı satarsa, alıcı şart koşsa da istemese de fetüsün alıcıya ait olmasıdır. Avuç içi hayvana benzemez. Meyve, anne karnındaki cenin gibi değildir. Bunu açıklığa kavuşturan şeylerden biri de, bir adamın palmiye ağacının meyvesini palmiye ağacı dışında rehin bırakmasının insanların kullanımı olduğudur. Hiç kimse, ana rahmindeki köle veya hayvan cenini rehin vermez." Yahya, Malik'in şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Bizim toplumumuzda rehin konusunda tartışmasız yöntem, rehin verenin elindeyken bir arazinin, bir evin veya bir hayvanın telef olduğu ve kaybın koşullarının bilindiği durumlarda, kaybın rehin verene karşı olmasıdır. Brokerın alacağından hiçbir şekilde kesinti yapılmaz. Komisyoncunun elinde kaybolan herhangi bir rehin ve bunun kaybının koşulları ancak onun sözüyle bilinir, zarar komisyoncuya karşıdır ve o da komisyoncunun aleyhinedir. değerinden sorumludur. Yıkılan şeyin ne olduğunu anlatması istenir ve ardından bu tarif ve bunun için ne kadar teminat verdiğine dair yemin ettirilir. "Sonra aklı başında olanlar açıklamayı değerlendirirler. Eğer rehin, simsarın verdiğinden daha değerliyse, rehin veren fazla olanı alır. Rehin verenin değeri, kendisine ödünç verilenden az ise, rehin veren, simsarın ne ödünç verdiğine dair yemin ettirilir ve komisyoncunun, rehnin takdir edilen değerinin üzerinde ödünç verdiği fazla parayı ödemek zorunda değildir. Rehin veren, yemin etmeyi reddederse, rehin verene, rehnin takdir edilen değerinin üzerindeki fazla miktarı vermek zorundadır. Rehnin değerini bilmediğini söylerse rehin veren, rehnin niteliğine göre yemin ettirilir ve eğer rehin veren, reddedilmeyen bir husus getirirse bu onundur." Malik, "Bütün bunlar komisyoncunun rehini alıp başkasının eline vermemesi durumunda geçerlidir." dedi. Yahya, Malik'in aralarında biat olan iki adam hakkında konuştuğunu duyduğunu söyledi. Biri rehinini satmayı taahhüt etmiş, diğeri ise ondan borcunun bir yıl beklemesini istemişti. "Rehini bölmek mümkün ise ve beklemesini isteyenin borcu azalmayacaksa, aralarındaki rehnin yarısı onun adına satılır ve kendisine hakkı verilir. Eğer hakkının azalmasından korkuluyorsa rehin tamamı satılır ve rehinini satmayı taahhüt edene bundan hakkı verilir. Eğer rehini beklemesini isteyen kendi halinden memnunsa, bedelinin yarısı rehin verene ödenir. Aksi takdirde rehin alan kimse sadece rehinimi bana devredebilmesi için beklemesini istediğine dair yemin ettirildi.' Sonra kendisine verilir Yahya, Malik'in, efendisi kendisine rehin veren ve kölenin kendi malı bulunan bir köle hakkında şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Kölenin malı, simsar şart koşmadıkça, rehin kapsamında değildir." Yahya, Malik'in, bir kredi için teminat olarak mal rehin veren birinden bahsettiğini duyduğunu ve simsarla birlikte telef olduklarını söyledi. Krediyi çeken, şartını doğruladı. Kredi miktarı konusunda anlaştılar, ancak rehin değeri konusunda birbirlerine meydan okudular, rehin veren şunları söyledi: Komisyoncu bunun değerinin sadece on olduğunu, teminat olarak verilen miktarın da yirmi dinar olduğunu söyledi. Malik şöyle dedi: "Rehin elinde olana, 'bunu anlat' denir. Eğer onu anlatırsa, ona yemin ettirilir ve daha sonra tecrübeli insanlar bu tanımı değerlendirirler. Eğer değer, teminat olarak verilenden fazla ise, komisyoncuya, 'Geri kalan kısmını rehin verene iade edin' denir. Değer, teminat olarak ödünç verilen miktardan azsa, komisyoncu, borcunun geri kalanını rehin verenden alır. Eğer değeri kredinin tam tutarı ise rehin, krediyle karşılanır." Yahya, Malik'ten şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Bizim toplumumuzda, bir rehin teminatı olarak ödünç verilen bir miktar para konusunda anlaşmazlığa düşen iki adam hakkında yapılan -rehin verenin on dinar karşılığında rehin verdiğini iddia etmesi ve komisyoncunun rehni yirmi dinar karşılığında teminat olarak aldığını iddia etmesi ve rehin açıkça komisyoncunun elinde olması- hakkında, komisyoncuya yemin ettirilmesidir. rehnin değeri tam olarak bilinmektedir. Rehnin değeri, teminat olarak ödünç verdiğine yemin ettiği değerle aynı ise, komisyoncu rehini hakkı olarak kabul eder. Rehin sahibi olduğu için yemin konusunda öncelik almaya daha hak kazanır. Rehin sahibi, yemin ettiği meblağı kendisine vermek isterse, rehini geri alabilir. Rehin, ödünç verdiği yirmi dinardan az ise, rehin verene, 'Ya yemin ettiğini verirsin ve rehini geri alırsın, ya da rehin verdiğini söylediğin şey üzerine yemin edersin' denir. Rehin verenin yemin etmesi halinde, komisyoncunun rehnin değeri üzerinden arttırdığı miktar geçersiz olur. Rehin veren, yemin etmezse, simsarın yemin ettiği şeyi ödemelidir." Malik şöyle dedi: "Bir kredinin teminatı olarak verilen rehin sona ererse ve her iki taraf da birbirlerinin haklarını inkar ederse, kredi alan simsar yirmi dinar verdiğini söylerse, kredi borçlusu rehin veren sadece on dinar verdiğini söylerse, kredi borçlusu simsar rehnin on dinar değerinde olduğunu söylerse ve kredi borçlusu da buna değdiğini söylerse. yirmi, daha sonra krediye borçlu olan komisyoncudan rehini açıklaması istenir. Eğer onu anlatırsa, onun tanımı üzerine yemin etmesi gerekir. Daha sonra bu konuda tecrübesi olan kişiler bu tanımlamayı değerlendirirler. Rehnin değerinin simsarın iddia ettiğinden fazla olduğu anlaşılırsa, iddia ettiği kadar yemin eder ve rehin verene, rehnin değerinden fazlası verilir. Eğer değeri simsarın iddia ettiğinden az ise, kendisine ait olduğunu iddia ettiği şey hakkında yemin ettirilir. Daha sonra rehnin gerçek değerine göre uzlaşma talep eder. Borçlu olan kimse, borcun bedelinin ödenmesinden sonra davacıya karşı kalan fazla miktar üzerine yemin ettirilir. vaade ulaşıldı. Çünkü simsar rehin verene karşı davacı olur. Yemin etmesi halinde, komisyoncunun rehin bedelinin üzerinde talep ettiği yeminin geri kalan kısmı batıl olur. Geri çekilirse, rehnin değerinden sonra komisyoncuya kalan borcu ödemekle yükümlüdür." Yahya, Malik'ten şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Belirli bir yere yolculuk için hayvan kiralayan ve sonra o yerin dışına çıkıp daha ileri giden bir adam hakkında bizim toplumumuzda yapılan şey, hayvan sahibinin seçim hakkıdır. Aştığı mesafeyi kat etmek için hayvanı için ekstra kira almak isterse, ilk kiranın üstüne bu ücret kendisine verilir ve hayvan iade edilir. Hayvanın sahibi, hayvanı bastığı yerden satmak isterse, kiranın üstüne hayvanın bedelini alır. Ancak kiracı, hayvanı gidiş-dönüş için kiralamış ve kiraladığı şehre vardığında haddi aşmışsa, hayvanın sahibi ilk kiranın ancak yarısını alır. Çünkü kiranın yarısı gidiyor, yarısı da geri dönüyor. Hayvanın haddini aştığı takdirde kendisine ilk kiranın sadece yarısı farz olunur. Eğer hayvan, kiralandığı şehre vardığında ölmüş olsaydı, kiralayan sorumlu olmayacak ve kiralayan kiranın ancak yarısını alacaktı." Malik dedi ki: "Hayvanı ne için aldıkları konusunda haddi aşarak tartışanlara böyle yapılır." Malik şöyle dedi: "Arkadaşından kırad parası alan kimse için de durum aynıdır. Mal sahibi ona, 'Falan hayvanı, falan malı satın alma' der. Onlara isim veriyor, yasaklıyor ve parasının bunlara yatırılmasını onaylamıyor. Parayı alan kişi daha sonra ne olduğunu satın alır yasaklı. Bununla hem paradan sorumlu olmayı, hem de arkadaşının kazancını almayı amaçlıyor. Bunu yaptığında paranın sahibinin bir seçeneği vardır. Kâr konusunda aralarındaki asıl hükümlere göre mallara onunla girmek isterse bunu yapar. Dilerse sermayesini, haddini aşan ve sermayeyi alan kişiye karşı garanti altına alır." Malik şöyle dedi: "Başka bir adamın kendisine mal yatırdığı adam da böyledir. Mal sahibi, kendisine isim verdiği bazı malları almasını emreder. O, ihtilaf eder ve emrolunduğu maldan başka bir şeyi satın alır. Emirlerini aştı. Mal sahibinin bir opsiyonu vardır. Malı ile satın alınanı almak isterse alır. Eğer ortağının sermayesinden sorumlu olmasını istiyorsa, buna sahiptir." Malik, İbn Şihab'tan bana, Abdülmelik ibn Mervan'ın, tecavüzcünün tecavüze uğrayan kadına başlık parasını ödemesi gerektiğine dair bir hüküm verdiğini aktardı. Yahya, Malik'in şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Bizim toplumumuzda, bakire veya bakire olmayan bir kadına tecavüz eden erkek hakkında, eğer özgürse, onun gibilerinin başlık parasını ödemesi gerekir. Eğer kadın köle ise, değerinden eksilttiği kadarını ödemek zorundadır. Bu gibi durumlarda had cezası tecavüzcüye uygulanıyor, tecavüze uğrayan kadına ise herhangi bir ceza uygulanmıyor. Tecavüzcü köle ise, onu teslim etmek istemediği sürece bu efendisine karşıdır.

İmâm-ı Mâlik der ki: Bizce mükateb bütün taksitlerini daha zamanı gelmeden öderse caizdir. Efendisi bunu kabul etmemezlik yapamaz. Çünkü kölenin borcunu ödemesi ondan bütün şartları veya hizmet etme şartlarını ya da sefere çıkma şartlarını kaldırmıştır. Kölelik sebeplerinde bazıları kalmış olsaydı köle tamamen hürriyete kavuşamaz, dokunulmazlığı tamamlanmaz, şahitliği kabul edilmez, miras sabit olmaz ve buna benzer işleri yapamazdı. Köle hürriyetine kavuştuktan sonra efendisinin ona herhangi bir hizmet yapmayı şart koşması da doğru değildir

Muhammed b. Abdullah b. Abd el-Karî der ki: Ebu Musa el-Eş*arî'nin yanından, Ömer b. el-Hattab'a bir adam geldi. Ömer, adam'a halkı sordu, oda Ömer'e açıklamalarda bulundu. Sonra Hz. Ömer ona: «— Oralara ait yeni bir haberin var mı?» diye sordu. Adam: «— Evet, adamın biri irtidad etti» dedi. Hz. Ömer: «— Ona ne yaptınız?» diye sordu. Adam: «— Yakaladık ve boynunu vurduk» diye cevap verdi. Hz. Ömer: «— Onu üç gün hapsederek, her gün bir ekmek verip tevbeye davet etmediniz mi? Olur ki tevbe eder ve Allah'ın emrine dönerdi.» dedi. Sonra Hz. Ömer sözüne şöyle devam etti: «— Allah'ım ben (orada) bulunmadım. Öldürülmesini de emretmedim. Bana bildirilseydi öldürülmesine razı olmazdım.»

Ebu Hureyre (r.a.)'den: Sa'd b. Ubade, Resululiah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: «— Ne buyurursun? (Ya Resulallah) karımla beraber yabancı bir erkeği yakalarsam, dört şahid getirebileceğim zamana kadar ona mühlet mi vereyim?» dedi. Resululiah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «— Evet» diye cevap verdi. Diğer tahric: Müslim, Lian

Said b. el-Müseyyeb (r.a.)'den: îbni Hayberî adında Şamlı bir adam, karısıyla birlikte yabancı bir erkek yakalayınca hemen o erkeği öldürdü; ya da hem erkeği, hem de kadını öldürdü. Muaviye b. Ebî Süfyan, bu konuda hüküm veremedi. Ebu Musa el-Eş'ari'ye bir mektup yazarak, konuyu kendi adına Ali b. Ebi Talib'e sormasını istedi. Ebu Musa el-Eş'arî de konuyu Hz. Ali'ye sordu. Hz. Ali: «— Böyle bir şey benim bölgemde olmamıştır. Bu konuyu araştırıp bana bildirmeni istiyorum» dedi, Ebu Musa ona: «— Muaviye b. Ebi Süfyan, bu konuyu benim sana sormamı yazmış» deyince Hz. Ali: «— Ben, Ebu Hasanım, dört şahid getiremezse ipi (öldürülenin velilerine) teslim edilir. (Onlar da kısas olarak onu öldürebi­irler)» dedi

Ebu Cemile Süneyn'den: Süleym oğullarından bir adam Ömer b. Hattab devrinde (sokağa) atılmış bir çocuk buldu. «Onu Ömer b. Hattab'a getirdim» dedi. Ömer b. Hattab da: «— Bu çocuğu niçin aldın?» deyince adam: «— Ölüm tehlikesiyle karşı karşıya buldum ve aldım» dedi. Ömer b. Hattab'a, o adamı tanıyan biri: «— Ya Emir'el Mu'minin, o adam doğru bir kişidir» deyince Ömer ona: «— Öyle mi?» dedi. Tanıdık biri: «— Evet» diye cevap verdi. Bunun üzerine Ömer b. Hattab (adama hitaben): «— Gidebilirsin o hürdür, vela'sı sana ait, bakımı da hazineye aittir», dedi

Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in hanımı Hz. Aişe (r.a.) der ki: Ebu Vakkas'ın oğlu Utbe, kardeşi Sa'd'e, «Zem'amn cariyesinin oğlu bendendir, ona sahip ol» diye vasiyet etmişti. (Mekke'nin) fethi senesinde Sa'd onu aldı: «-— O, kardeşimin oğlu; onu kardeşim bana vasiyet etmişti» dedi. Bunun üzerine Abd b. Zem'a atılarak: «— (O) benim kardeşimdir, babamın cariyesinin oğlu, anne­siyle birleşme hakkı babama aitken doğdu» dedi. Bunun üzerine taraflar, aralarında anlaşamayınca, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'a gittiler. Sa'd: «__ Ya Resulallah! O benim yeğenimdir. Kardeşim, onu bana vasiyet etmişti» dedi. Abd b. Zem'a da: «— O benim kardeşim; babamın cariyesinin oğlu; annesiyle birleşme hakkı babama aitken doğdu» dedi. Bunun üzerine, Resu­lullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «—O sana aittir, ey Abd b. Zem'a» buyurdu. Sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «— Çocuk, firaş sahibine aittir. Zina yapanın çocuk üzerinde hiç bir hakkı yoktur.» buyurdu. Daha sonra çocuğu Ebu Vakkas'ın oğlu Utbe'ye benzettiği için (Ümmül-Mu'minin) Zem'a kızı Sevde'ye hitaben: «— Onun karşısında örtün» buyurdu. Böylece o çocuk Ölünceye kadar Sevde'yi göremedi. Diğer tahric: Buhari, Buyu; Müslim, Rada

Ebu Ümeyye'nin oğlu Abdullah'dan: Kocası ölen bir kadın dört ay on gün iddet bekledi. Sonra iddeti bitince evlendi ve kocasının yanında dört buçuk ay kaldıktan sonra eksiksiz bir bebek doğurdu. Bunun üzerine kocası, Ömer b. Hattab'a gelerek durumu anlattı. Ömer de, yaşlı ve cahiliyet devrinden kalma kadınlardan bir kısım (tecrübeli) kadınları çağırarak, onlara bu konuyu sordu. İçlerinden bir kadın: «— Bu kadının durumunu ben sana izah edeyim. O, ilk kocasından hamile olunca, kocası öldü. Gebe olduğu halde, aybaşı görmesi üzerine, rahmindeki çocuğun gelişmesi durdu, ikinci kocasının menisi çocuğa temas edince rahminde çocuk harekete geçti ve büyüdü» dedi. Bunun üzerine Hz. Ömer, yaşlı kadımn sözünü doğru bularak karı-kocayı birbirinden ayırdı ve (onlara): «— Hakkınızda bildiğim tek şey iyiliktir» dedi ve çocuğu ilk ölen kocasına verdi

Süleyman b. Yesar'dan: Hz. Ömer b. Hattab, îslamdan önce doğan çocukları islam geldiğinde kim benimdir derse onun sayıyordu. (Ömer'e) Bir kadının çocuğunun kendilerine ait olduğunu iddia eden iki adam geldi. Bunun üzerine Hz. Ömer b. Hattab, bilir kişi çağırdı. O da bu adamlara baktı ve: «— Bu çocuk her ikisine de ait olabilir.» deyince, Hz. Öm^r b. Hattab, bilirkişiyi (acele etmesi ve incelemekteki kusuru yüzünden) kırbaçladı. Sonra çocuğun annesini çağırdı ve: «— Bana çocuğun kimden olduğunu söyle» dedi. Kadın da: «— Bu çocuk şu iki adamdan birine ait olmalıdır. Biri benimle develerimizi güderken devamlı düşüp kalkardı. Öyle ki hamile kaldığımı zannettik. Sonra benden ayrıldı. Ben kendimi hamileyim sanmakta iken; aybaşı oldum. Sonra benimle şu ikinci adam düşüp kalkmaya başladı. Dolayısıyla çocuğun hangisinden oldu­ğunu bilmiyorum, dedi. Ravi der ki: Kendi sözü kadın tarafından da tasdik edilince bilir kişi, «—Allahü ekber» dedi. Bunun üzerine Ömer (r.a.) çocuğa: «— Hangisini istersen, ona git» dedi

Malik bana, Ömer ibn el-Hattab veya Osman ibn Affan'ın, bir erkeği kendisi hakkında yanıltan bir köle kadın hakkında hüküm verdiğini ve onun özgür olduğunu söylediğini duyduğunu anlattı. Onunla evlendi ve çocuk doğurdu. Çocuklarını köle gibi fidye ile serbest bırakmasına karar verildi. Yahya, Malik'in şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Bu durumda Allah'ın izniyle, onlara bedelleriyle fidye vermek daha adildir.

Ömer b. Hattab (r.a.) der ki: Ne oluyor şu cariyesi olan efendilere de önce cariyeleriyle temasta bulunuyor, sonra çocuk yapmak istemiyorlar. Efendinin birleştiğini kabul ettiği bir cariyenin bana başvurması halinde, çocuğunu efendisi üzerine kaydederim. Bunu göz önüne alarak ister azledin, ister çocuk yapın

Malik, Nafi'den bana, Safiyye bint Ebî Ubeyd'in kendisine Ömer ibn el-Hattab'ın şöyle dediğini bildirdiğini nakletti: "Cariyeleriyle cinsel ilişkiye giren ve sonra onları serbest bırakan erkeklerin nesi var? Efendisi kendisiyle cinsel ilişkide bulunduğunu itiraf ettiği halde ben çocuğunu ona bağladığım hiçbir cariye bana gelmez, ister cinsel birleşme yapsın ister cinsel ilişkiden vazgeçsin." Yahya, Malik'ten şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Ümmetimizde suç işleyen bir ümmet veled hakkında yapılan şey, efendisinin yaptığından değeri kadar sorumlu olmasıdır. Onu teslim etmesi gerekmez ve işlediği suçtan dolayı ona, onun değerinden daha fazlasını yükletilemez.

Hişam'm babası Urve'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: «— Boş arazi onu ıslah edenindir. Orada (sonradan gelip) haksız yere eken, diken ve bina yapanın hiç bir hakkı yoktur.»

Salim, babası Abdullah'tan rivayet eder: Ömer b. Hattab (r.a.) dediki: «Boş arazi, orayı ıslah edenindir.» İmam Malik der ki: Bu hususta hüküm bize göre de böyledir

Amr b. Hazm'ın torunu, Ebu Bekr b. Muhammed'in oğlu Abdullah'a şöyle rivayet edildi: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Mezhur ve Müzeynib adlı derelerden akan su hakkında: «Yukarıdakiler, bahçe ve ekinlerini tamamen sulayıncaya kadar suyu tutarlar, sonra aşağıdakilere salıverirler» buyurdu. Diğer tahric: Ebu Davud, Akdiye; îbn Mace, Ruşn

Ebu Hureyre (r.a.)'dan: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: «Otların korunması için, suyun fazlası esirgenmez» Diğer tahric: Buhari, Şirb; Müslim, Musakat

Abdurrahman'ın kızı Amre'den-Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «Kuyunun suyu esirgenmez» buyurdu. Bu mürseldir. Ebu Kurra Musa b. Tarık ile Said b. Abdurrahman el-Cumahî vasfetmişlerdir. Her ikisinin de senedi aynıdır: Malik -Ebu'r-Rical-annesi-Hz. Aişe

Amr'ın babası Yahya el-Mazinî'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «Bir kimseye zarar vermek doğru olmadığı gibi, zarar gördüğü birine aynı şekilde zararla karşılık vermek de doğru değildir.» buyurdu. Diğer tahric: îbn Mace (Ahkam), mevsul olarak rivayet eder

Ebu Hureyre (r.a.)'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem «Sizden biri duvarına komşusunun kiriş koymasına engel olmasın» buyurdu. Sonra Ebu Hureyre der ki: «Sizin bu işten çekinmenize şaşıyorum. Vallahi o kirişi omuzlarınıza koyarım» Diğer tahric: Buhari, Mezalim; Müslim, Musakat

Amr'ın babası Yahya el-Mazini'den: Dahhak b. Halife, el-Urayd denen bir nehirden kendisi için bir su kanalı açtı. Bu suyu Muhanımed b. Mesleme'nin arazisinden geçirmek istedi. (Çünkü su ile kendi arazisi arasında bu kişinin arazisi bulunuyordu.) Muhamnıed geçirtmek istemedi. Dahhak ona: «— Neden bana engel oluyorsun? Burdan geçecek sudan yararlanırsın, o sudan içersin. Sana zararı olmaz» dedi. Muhammed yine razı olmayınca Dahhak, konuyu Ömer b. Hattab'a anlattı. Ömer b. Hattab da Muhammed b. Mesleme'yi (huzuruna) çağırdı ve Dahhak'a izin vermesini emretti. Muhammed: «— Hayır, olmaz» deyince Ömer: «— Niçin bir müslüman kardeşinin faydalanacağı şeye mani oluyorsun? Halbuki ondan sen de yararlanırsın, daima bu su ile arazini sulayabilirsin, sana hiç zarar vermez» dedi. Muhammed de: «— Allah'a yemin ederim ki hayır» deyince Ömer: «— Allah'a yemin ederim ki, senin karnın üzerinden bile olsa bu suyu geçirecek» dedi. Bunun üzerine Ömer, Dahhak'a o araziden suyu geçirmesini emretti. O da geçirdi

Amr'ın babası Yahya el-Mazini der ki: Dedemin bahçesinde Abdurrahman b. Avf in su arkı vardı. Abdurrahman b. Avf, bu su arkını bahçenin kendi arazisine daha yakın bir tarafina almak istedi. Bahçe sahibi buna razı olmayınca, Abdurrahman b. Avf konuyu Ömer b. Hattab'a anlattı. Ömer de, Abdurrahman b. Avf in lehine suyun yerinin değiştirilmesine hükmetti

Yahya bana Malik'ten, Sevr ibn Zeyd ed-Dili'nin şöyle dediğini anlattı: "Resûlullah (s.a.v.)'in şöyle buyurduğunu işittim: 'Cahiliyede taksim edilen ev veya arazi, Cahiliye taksimine göredir. İslam gelmeden önce taksim edilmemiş ev veya arazi, İslam'a göre taksim edilir.

Said b. Muhayyisa'mn oğlu Haram'dan: Bera b. Azib'in devesi bir adamın bahçesine girdi ve ona zarar verdi. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, şöyle hükmetti: Bahçe sahipleri gündüzün bahçelerini koruyacaklardır. Geceleri hayvanların zarar verdikleri şeyler hayvan sahipleri tarafından ödenecektir. İbn Abdilber der ki: Malik ile ibn Şihab'ın ravileri böylece mürsel olarak rivayet ederler. Hadis, sikaların mürselierindendir. Hicazlılar ile bir grup Irak'h kabul etmişler, Medine örfü de böyle olmuştur. Ayrıca bkx. Ebu Davud, Buyu

Malik bana, Hişam ibn Urve'den, o da babasından, o da Yahya ibn Abdurrahman ibn Hatib'den, Hatib'in bazı kölelerinin Müzeyne kabilesinden bir adamın dişi devesini çalıp kestiklerini anlattı. Dava Ömer ibn el-Hattab'ın önüne getirildi ve Ömer, Kesir ibn el-Salt'a onların ellerini kesmesini emretti. Bunun üzerine Ömer, Habib'e, "Sanırım onları aç bırakıyorsun" dedi ve ekledi: "Vallahi, sana öyle bir ceza ödeteceğim ki, bu sana ağır gelecek." Müzeyne kabilesinden adama, "Devenin fiyatı ne kadardı?" diye sordu. Müzeyni, "Vallahi ben onu 400 dirheme satmayı reddettim" dedi. Ömer, "Ona 800 dirhem ver" dedi. Yahya, Malik'in şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Fiyatı iki katına çıkarmak bizim toplumumuzda görülen bir davranış değildir. Aramızda var olan şey, adamın deveyi veya hayvanı aldığı günkü değerini ödemekle yükümlü olmasıdır.

Nu'man b. Beşir (r.a.)'den: Babam Beşir, beni Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'a götürdü ve: «— Ben şu oğluma kölemi bağışlamak istiyorum» dedi. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «— Her çocuğuna bunun gibi bir hibe verdin mi?» buyurdu. Beşir: «— Hayır» diye cevap verdi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem de: «— Bundan vazgeç» buyurdu. Diğer tahric: Buharî, Hibe; Müslim, Hibat

Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in hanımı Hz. Aişe (r.a.) der ki: Ebu Bekir es-Sıddık (r.a.), Gabe denilen yerde bana toplanacak yirmi vesk hurma hibe etti. Öleceği zaman (babam) Ebu Bekir şöyle dedi: «— Kızım vallahi ölümümden sonra senin zengin olmanı herkesten daha çok isterim. Fakir olmana da çok üzülürüm. Sana toplanacak yirmi vesk hurma bağışlamıştım. Şimdiye kadar topladıkların senin. Fakat onlar bugün varis malı olmuştur. Senin iki erkek ve iki de kız kardeşin var. Geri kalanı, Allah'ın kitabına uygun olarak aranızda paylaşın.» Ben derim ki: «— Babacığım vallahi, şu ve şu kadar da olsa onu (varislere) bırakırım. Kız kardeşlerimin biri Esma, diğeri kim?» Babam Ebu Bekir: «— Harice'nin kızının karnındaki çocuktur. O çocuğun kız olacağını sanıyorum» cevabını verdi

Ömer b. Hattab (r.a.) şöyle dedi: Neden çocuklarına bağışta bulunan kişiler sonradan yaptıkları bağışı vermiyorlar? Oğlu ölen biri, malım elimde, onu hiç kimseye bağışlamadım» der. Eğer kendisi ölmek üzere olsa «o mal oğlumundur. Ben o malı oğluma bağışlamıştım» der. Bağışta bulunan kimse, vereseler bırakarak ölür, bağışlanan da o Ölünceye kadar bağışı teslim almazsa, bu bağış hükümsüz olur

İmâm-ı Mâlik der ki: Bu meselede bize göre üzerinde ittifak edilen hüküm şudur: Bir deveyi, kendisi gibi bir deve ve üste para vererek peşin olarak almak caizdir. Yine bir deveyi, kendisi gibi bir deve ve üste para vererek, develer peşin, parayı sonradan ödemek üzere almakta da bir mahzur yoktur. Yalnız deveyi, yine deve ve üste para karşılığı, para peşin, deveyi sonradan teslim etmek üzere almak caiz değildir. Hem para, hem de deve sonradan teslim edilmek üzere alırsa, bu da doğru değildir

Cabir b. Abdullah el-Ensarî (r.a.)'den: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: «Herhangi bir kişiye ve çocuklarına bir Umra hibe edilirse, bu o kişinin olur. Bu Umra, hiç bir zaman hibe eden kişiye geri dönmez. Çünkü hibe edenin hibesi, miras hükümlerinin geçerli olduğu bir hibedir.» Diğer tahric: Müslim, Hibat

Malik bana Yahya ibn Said'den rivayet etti ki, Abd ar-Rahman ibn el-Qasim ibn Muhammed, Makhul ad-Dimashqi'nin el-Qasim ibn Muhammed'e ömür boyu emekli maaşı ve insanların bu konuda ne söylediğini sorduğunu duydu. Kasım ibn Muhammed dedi ki: "Ben ancak malları ve kendilerine verilenler hakkında koydukları şartlara uyan kimselerle karşılaştım." Yahya, Malik'in şöyle dediğini duyduğunu söyledi: "Bizim toplumumuzda yapılan şey, 'Bu sana ve senin nesline aittir' demediği sürece, ömür boyu emekli maaşı, onu ömür boyu emekli maaşı yapan kişiye geri döner.

Nafi (r.a.) der: Abdullah b. Ömer (r.a.)'a kız kardeşi Hz. Hafsa'dan miras olarak bir ev düştü. Hz. Hafsa (r.anha) bu evi Zeyd b. Hattab'ın kızına ömür boyu mesken olarak kullan­ması için vermişti. Zeyd'in kızı ölünce, Abdullah b. Ömer kendisi­nin olduğu görüşüyle eve sahip oldu

Zeyd b. Halid el-Cüheni der ki: Bir adam, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e buluntu şeyin hükmünü sordu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem de: «— Onun kabını ve bağını tanı, sonra onu bir sene halka duyur. Sahibi gelirse ona verirsin. Gelmezse onu harcaya­bilirsin.» Adam: «— Ya Resulallah! Bulunan koyun ise?» dedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: «— O senin veya başka bir din kardeşinin ya da kurt'undur.» cevabını verdi. Adam: «— Kaybolan devenin hükmü nedir?» dedi. Resulullah (s,a.v.): «— Ondan sana ne? Bol su alan karnı, sağlam ayakları var. Sahibi gelinceye kadar, ağaç yapraklarından karnını doyurur, suya gidebilir» (Yani ona dokunamazsın) buyurdu. Diğer tahric: Buhari, Lukata; Müslim, Lukata

Abdullah b. Bedr der ki: Şam yolunda bir kabilenin evinde misafir oldum ve içerisinde seksen dinar olan bir kese buldum, bu­nu Ömer b. Hattab'a söyleyince, Hz. Ömer bana: «— Bir sene, onu cami kapılarında ilan et ve Şam'dan gelenle­re duyur. Bir sene geçince de, onu istediğin gibi harcıyabilirsin» dedi

Nafi'den: Bir adam bir yitik buldu. Bu münasebetle Abdullah b. Ömer'e gelerek ona şöyle söyledi: «— Bir yitik buldum, bu hususta fikrin nedir?» Abdullah b. Ömer ona: «— Onu halka ilan et» dedi.O da: «— îlan ettim» dedi. Abdullah: <— Daha fazla ilan et» dedi. Adam: <— ilan ettim» cevabını verdi. Abdullah b. Ömer: «— Onu «ye» diyemem, isteseydin (bulduğun yerden) onu al­mayabilirdin?» dedi