Nafi' (r,a)'den rivayet göre, Abdullah b, Ömer şöyle dedi: "Mukateb olan köle Mukatebe yaptığı anlaşma üzerinde bir miktar borç kaldıkça yine köle sayılır." Diğer tahric: Ebu Davud, itk; İbn-i Mace, itk

Malik bana, Urve ibn ez-Zübeyr ve Süleyman ibn Yesar'ın şöyle dediklerini işittiğini anlattı: "Mukatab, ödenmesi gereken bir kitap kaldığı sürece köledir." Malik, "Bu benim görüşümdür" dedi. Malik dedi ki: "Bir mukatap ölür ve geriye kalan kitabesi ödenecek miktardan fazla mal bırakırsa ve onun kitabesi zamanında doğmuş veya kendisi de kitap yazılmış olan çocukları varsa, kitaba ödendikten sonra kalan mallar onlara mirasçı olur.

Malik bana, Humeyd ibn Kays el-Mekki'den, Mütevekkil'in bir oğlunun, Mekke'de vefat eden bir mukatabı olduğunu ve kitabasının geri kalanını (ödemeye yetecek kadar) bıraktığını ve insanlara bazı borçlarının olduğunu anlattı. O da bir kız bıraktı. Mekke valisi davayı nasıl değerlendireceğinden emin değildi, bu yüzden Abdülmelik ibn Mervan'a bu konuyu sormak için bir mektup yazdı. Abdülmelik ona şöyle yazdı: "İnsanlara olan borçlarla başlayın, sonra kitabasından kalan parayı ödeyin. Sonra maldan geri kalanı kız ile efendi arasında paylaştırın." Malik şöyle demiştir: "Bizim aramızda yapılan, kölenin efendisinin, isterse kölesine kitap vermek zorunda olmamasıdır. Ben hiçbir imamın, bir adamı kölesine kitap vermeye zorladığını duymadım. İlim ehlinden biri bunu sorunca, Allah Tebarek ve Teâlâ'nın, 'Onlarda bir iyilik biliyorsanız onlara kitaplarını verin' buyurduğunu işittim. (Sure 24, 33) 'İhramdan kurtulduğunuz zaman av avlayın' diye iki âyet-i kerime okudu. (Sure 5, ayet 3) 'Namaz bitince yeryüzüne dağılın ve Allah'ın rızasını arayın.' " (Sure 62, ayet 10) Malik şöyle yorumladı: "Bu, Aziz ve Celil olan Allah'ın insanlara izin verdiği şeyleri yapma şeklidir ve onlara farz değildir." Malik dedi ki: "İlim ehlinden birinin, Allah Tebarek ve Teala'nın, 'Allah'ın sana verdiği mallardan onlara da ver' sözü hakkında söylediğini işittim; bu, bir adamın kölesine bir kitap vermesi, sonra da onun için kitabının sonunu belli bir miktar azaltması anlamına gelir." Malik, "Bunları ilim ehlinden duydum ve burada insanların yaptığını görüyorum" dedi. Malik dedi ki: "Abdullah ibn Ömer'in bir kölesine kitabasını 35.000 dirheme verdiğini, sonra da kitabasının sonunu 5.000 dirhem indirdiğini duydum." Malik şöyle dedi: "Bizim aramızda yapılan şudur ki, bir üstad, bir mukataba kitabasını verdiğinde, mukatabın malı da onunla birlikte gider, ancak o bunu kitabasında belirtmedikçe çocukları onunla gitmez." Yahya şöyle dedi: "Malik'in, efendisi kendisine kitap veren bir mukatabın, kendisinden hamile olan bir cariyesi varsa ve kitaba verildiği gün çocuğun ona uymadığını ne kendisi ne de efendisi bilse, kitaba dahil olmadığı için onu takip etmediğini, efendisine ait olduğunu, cariye ise onun malı olduğu için mukataba ait olduğunu söylediğini duydum." Malik, bir adam ve karısının oğlunun (başka bir kocadan) karısından bir mukatabı miras alması ve mukatabın o kitabını tamamlamadan ölmesi durumunda, mirasını Allah'ın Kitabı'na göre aralarında paylaştırdıklarını söyledi. Köle kitabasını ödedikten sonra ölürse mirası kadının oğluna kalırdı ve kocasının mirasından hiçbir şeyi kalmazdı. Malik, bir mukatabın kendi kölesine kitap vermesi durumunda duruma bakıldığını söyledi. Eğer kölesine bir iyilik yapmak istiyorsa ve bunu ona kolaylaştırmasından belli olsa, buna izin verilmezdi. Eğer kitabesini ödemek için para bulma arzusundan dolayı ona bir kitabe veriyorsa, bu ona caizdir. Malik, eğer bir adam mukatabasıyla ilişkiye girerse ve o da ondan hamile kalırsa, bir seçeneği olduğunu söyledi. Eğer severse ümmi veled olabilir. Dileseydi kitabasını teyit edebilirdi. Eğer hamile kalmamışsa, hâlâ kitabası vardı. Malik şunları söyledi: "Bir konu hakkında aramızda genel olarak mutabakata varılan işlerin yapılma şekli İki erkeğin sahip olduğu kölenin durumu, arkadaşı izin verse de vermese de, ikisi birlikte kitap yazmadıkça, içlerinden birinin kendi payına karşılık bir kitap vermemesidir, çünkü bu tek başına onu özgürleştirmeye etki eder. Eğer köle, yarısını azat etme konusunda anlaştığı şeyi yerine getirirse ve yarısına kitaba veren kişi, azadını tamamlamaya mecbur kalmazsa, bu, Allah Resulü'nün (s.a.v.) sözlerine aykırı olurdu. 'Bir kimse bir köledeki payını serbest bırakırsa ve kendisi için adil bir şekilde takdir edilen kölenin tam bedelini karşılamaya yetecek kadar parası varsa, ortaklarına da hisselerini vermelidir, böylece köle tamamen özgür olur. Malik şöyle demiştir: "Eğer mukattabın şartları yerine gelinceye veya kendisi şartları yerine getirmeden önce bundan haberi olmazsa, kendisine kitap yazan sahibi, mukattabtan aldığını ona iade eder, sonra o ve ortağı onu orijinal paylarına göre bölüştürürler ve kitap batıl olur. Malik, iki adamın sahibi olduğu bir mukataptan söz etti ve bunlardan biri kendisine borçlu olduğu hakkı ödemeyi geciktirdi, diğeri ise ertelemeyi reddetti, böylece ödemeyi ertelemeyen kişi de kendi payına düşeni aldı. Malik, mukattabın ölmesi ve kitabasını tamamlamayan bir mal bırakması halinde şöyle dedi: "Bunu, kendisine olan borçlarına göre bölüşürler. Her biri kendi payına göre alır. Mukattab, kitabasından fazlasını bırakırsa, her biri kitaba ait olandan kendisine kalan kısmı alır ve bundan sonra kalan, aralarında eşit olarak paylaştırılır. Mukatab, kitabasını tam olarak ödeyemiyorsa ve ödeyen de Arkadaşının aldığından daha fazlasını tahsil etmişse, ücretini ertelemesine izin vermezse, köle yine de aralarında eşit olarak paylaştırılır ve aldığının fazlasını ortaklarına iade etmez, çünkü o, hakkını ancak ortağının izniyle almıştır. Onlardan biri kendisine olan borcunu bağışlar, sonra ortağı da borcunun bir kısmını alır ve sonra da mukatap borcunu ödeyemezse, o her ikisine de aittir. Bir şey talep eden de hiçbir şey iade etmez, çünkü o sadece borcunu talep etmiştir. Bu, iki adamın bir adama karşı tek yazıda borçlu olması gibidir. Biri ona borcunu ödemesi için süre tanıyor, diğeri ise açgözlülük yaparak hakkını alıyor. Daha sonra borçlu iflas eder. Hakkını alan, aldığının hiçbirini iade etmek zorunda değildir.

Malik bana, Nafi'den rivayetle, Abdullah ibn Ömer'in el-Muttab'ın bir köle olduğunu ve yazılarından hiçbir şey kalmadığını söylediğini söyledi.

Malik şöyle dedi: "Bizim aramızda umumi olarak uzlaşılan iş şekli şudur ki, köleler kitaplarını bir kitapta topluca yazarken, bazısı diğerinden sorumludur ve sorumlulardan birinin ölümüyle onlardan bir şey eksiltilmezse ve sonra içlerinden biri 'Ben bunu yapamam' deyip vazgeçerse, arkadaşları onu elinden gelen her işte kullanabilirler ve eğer azat edilirlerse azat edilinceye kadar veya kaldıkları takdirde köle olarak kalıncaya kadar kitabelerinde birbirlerine yardım ederler. köleler." Malik şöyle dedi: "Aramızda genel olarak uzlaşılan iş yapma şekli şudur ki, bir efendi, bir köleye kitabasını verdiğinde, köle ölürse veya aciz kalırsa, efendinin, kölesinin kitabasının sorumluluğunu başkasına vermesine izin verilmez. Bu, Müslümanların sünnetinin bir parçası değildir. Çünkü bir adam, mukatabın kendi kitabasından borcu olan şey için mukatabın sahibine karşı sorumluluk üstlendiğinde ve daha sonra mukatabın sahibi bunu, köleden takip eder. Sorumluluğu üstlenen kişi parasını yalan yere alır, yani verdiği şey kendisine ait olan bir şeyin bedelidir ve mukatap da serbest bırakılır ve böylece kendisi için belirlenen fiyat onun özgür bir insan olarak dokunulmazlığını satın alır. mukatab tarafından ödendiğinde onu serbest bırakan bir şeydir. Eğer mukatap ölür ve borcu varsa, kitabenin ödenmeyen kısmı için efendisi alacaklılardan değildir. efendisinin kölesi olması ve halka olan borçları mukatabın sorumluluğundadır. Alacaklılar, efendi ile birlikte onun şahsının bedelinden herhangi bir paya girmezler." Malik şöyle dedi: "İnsanlar bir kitapta birlikte yazıldığında ve aralarında birbirlerine mirasçı olacak bir akrabalık bulunmadığında ve bir kısmı diğerinden sorumlu olduğunda, o zaman kitapların tamamı ödeninceye kadar hiçbiri diğerlerinden önce azat edilmez. Onlardan biri ölür ve bir mal bırakırsa ve bu onların aleyhine olan şeylerin hepsinden fazla ise, onların aleyhine olanların tamamı ödenir. Malın fazlası efendiye gider ve merhumla birlikte kitaba yazılanların hiçbirinde fazlalık yoktur. Efendinin iddiaları, ölenin malından yerine getirilebilecek kitabanın aleyhlerine kalan kısımlarına ilişkin talepleri gölgede kalmıştır, çünkü ölen kişi onların sorumluluğunu üstlenmiştir ve özgürlüklerinin bedelini ödemek için onun malını kullanmak zorundadırlar. Ölen mukattabın, kitapta doğmamış ve kitapta yazılı olmayan hür bir çocuğu varsa, bu ona mirasçı olmaz, çünkü mukattab ölünceye kadar serbest bırakılmamıştır." Malik bana, Peygamber'in hanımı Ümmü Seleme'nin, Allah onu salat ve selam etsin, mukatabıyla mutabık kalınan altın ve gümüş karşılığında mukatabı ile anlaşma yaptığını duyduğunu anlattı. Malik şöyle dedi: İki ortağın ortak paydası, ortağının rızası olmadan, birinin kendi payına göre kararlaştırılan bir fiyat karşılığında onunla uzlaşma yapamamasıdır. Bunun nedeni, kölenin ve onun malının her ikisinin de maliki olmasıdır ve bu nedenle onlardan birinin, bu mallardan herhangi birini almasına izin verilmez. ortağının rızasıyla. Onlardan biri mukataba ve ortağına razı olmazsa ve anlaşılan bedeli o alırsa ve sonra mukatab malı varken veya ödeyemeyecek durumdayken ölürse, yerleşen kişi mukatabın malından hiçbir şeye sahip olamaz ve uzlaşma yaptığı şeyi geri veremez ve kölenin şahsı üzerindeki hakkı kendisine geri döner. Ancak ortağının izniyle bir mukatab ile anlaşan ve sonra mukatabın borcunu ödeyemediği durumlarda, ondan ayrılanın, mukatabın ayrılması için aldığını geri vermesi ve mukatabın kendi payına düşen kısmını geri alması tercih edilir. Bunu yapabilir. Mukatabın ölmesi ve mal bırakması halinde, kitaba sahip olan ortağa, mukatabın malından mukatap karşılığında kendisine kalan kitabanın tamamı ödenir. O halde mukatabın malından geriye kalan, mukataptaki paylarına göre, kendisinden ayrılan ortak ile ortağı arasındadır. Ortaklardan biri ondan ayrılırken diğeri kitaba sahip olur ve mukatap da borcunu ödeyemezse, onunla anlaşan ortağa şöyle denir: 'Aldığının yarısını ortağına verip köleyi aranızda bölüştürmek istiyorsan bunu yap. Eğer reddederseniz kölenin tamamı, köleyi elinde bulunduran kişiye ait olur.' " Malik, iki adam arasında paylaşılan bir mukatabı anlattı ve içlerinden biri, ortağının izniyle onunla bir anlaşma yaptı. Daha sonra kölenin mülkiyetini elinde bulunduran, ortağının kararlaştırdığı şeyin aynısını veya bundan fazlasını istedi ve mukatap bunu ödeyemedi. Şöyle dedi: "Mukatab aralarında paylaştırıldı çünkü adam sadece kendisine olan borcunu istedi. Kendisiyle yerleşenin aldığından daha azını talep ederse ve mukattab buna gücü yetmiyorsa ve onunla yerleşen, köleyi ikiye bölerek aldığının yarısını ortağına iade etmeyi tercih ediyorsa bunu yapabilir. Eğer reddederse, kölenin tamamı onunla yetinmeyene ait olur. Mukatab ölür ve mal bırakır ve onunla yerleşen kişi, mirasın aralarında paylaştırılması için aldığının yarısını arkadaşına iade etmeyi tercih ederse bunu yapabilir. Eğer kitaba sahip olan kişi, kendisiyle birlikte oturanın aldığının aynısını veya daha fazlasını alırsa, aralarında köledeki hisseleri oranında miras kalır çünkü o sadece hakkını almış olur." Malik, iki adam arasında paylaşılan bir mukataptan söz etti ve içlerinden biri, ortağının izniyle kendisine olan borcun yarısı kadar onunla anlaşma yaptı, sonra kölenin mülkiyetini elinde bulunduran kişi, ortağının kendisi için kararlaştırdığından daha azını aldı ve mukatap ödeyemedi. şöyle buyurmuştur: "Köleyle anlaşan kimse, kendisine verilen miktarın yarısını ortağına iade etmeyi tercih ederse, köle aralarında paylaştırılır. Eğer geri vermekten vazgeçerse, ortağının mukatap ile uzlaştığı pay, mülkiyeti elinde bulunduran kişiye kalır." Malik dedi ki: "Bunun açıklaması, kölenin aralarında ikiye bölünmesidir. Birlikte ona bir kitap yazarlar, sonra içlerinden biri ortağının izniyle mukatabının yarısı kadar mukatapla anlaşmaya varır. Bu, tüm kölelerin dörtte biri. O zaman mukattab devam edemez, onun yanına yerleşene, 'İstersen,' denir. Size verilenin yarısını ortağınıza iade edin ve köle aranızda eşit olarak paylaştırılır.' Reddederse, kitaba sahip olan, mukatab ile anlaşma yaptığı ortağının dörtte birini tam olarak alır. Kölenin yarısına sahipti, yani şimdi ona kölenin dörtte üçünü veriyor. Ayrılan kişi, razı olduğu dördüncü hissenin karşılığını vermeyi reddettiği için kölenin dörtte biri vardır." Malik, efendisinin kendisi ile anlaşıp onu azat ettiği ve ondan arta kalan kısmın kendi aleyhine borç olarak yazıldığı, sonra mukatabın öldüğü ve insanların ona karşı borçları bulunan bir mukatabı anlattı. Şöyle dedi: "Efendisi, kendisine olan ayrılık borcundan dolayı alacaklılarla paylaşmıyor. Önce alacaklılar başlar." Malik şöyle dedi: "Müketab, insanlara borcu olduğu zaman efendisinden kopamaz. Özgür kalacak ve hiçbir şeyi olmayacaktı çünkü borçları olan insanlar onun mülkü üzerinde efendisinden daha fazla hak sahibiydi. Bu ona caiz değildir." Malik şöyle dedi: "Bizim aramızdaki âdetlere göre, bir kimsenin, kölesine bir kitaba verip altın karşılığında onunla yetinmesi ve sadece altının hemen ödenmesi şartıyla kitaba borcunu azaltmasının bir sakıncası yoktur. Kim bunu tasvip etmezse, bunu, bir adamın başka bir adama karşı belirli bir süre için sahip olduğu borç kategorisine koyduğu için yapar. Ona bir indirim veriyor ve hemen ödüyor. Bu öyle bir borç değil. Efendisiyle mukatabın bozulması, onun serbest bırakılmasını hızlandırmak için para vermesine bağlıdır. Kendisi için miras, şahitlik ve hadler farz olup, serbest bırakılma dokunulmazlığı tesis edilmiştir. Dirhem karşılığında dirhem, altına karşılık altın satın almaz. Daha ziyade şöyle Adam, kölesine, 'Bana falan dinar getir, özgürsün' dedikten sonra, 'Bana bundan daha azını getirirsen özgürsün' diyerek onu onun adına azaltır. Bu sabit bir borç değil. Eğer sabit bir borç olsaydı, usta öldüğünde veya iflas ettiğinde mukatabı alacaklılarla paylaşırdı. Mukatabın mülkiyeti üzerindeki iddiası onlarınkiyle birleşecektir.

Malik dedi ki: "Kan bedelinin ödenmesi için bir adama zarar veren bir mukateb hakkında duyduğum en iyi şey, eğer mukatab, yaranın kan parasını kitabasıyla ödeyebiliyorsa, bunu yapmasıdır ve bu onun kitabasına aykırıdır. Eğer bunu yapamazsa ve o yaralanmanın kan parasını kitabadan önce ödemesi gerektiği için kitabasını ödeyemezse ve o yaralanmanın kan parasını ödeyemezse, o zaman efendisinin bir seçeneği vardır. Eğer o yaralanmanın kan bedelini ödemeyi tercih ederse, bunu yapar ve kölesini elinde tutar ve sahip olunan köle olur. Eğer köleyi yaralıya teslim etmek isterse, efendinin kölesini teslim etmekten başka bir şey yapmasına gerek yoktur." Malik, genel bir kitaba giren ve içlerinden birinin kan parası gerektiren bir yaralanmaya neden olduğu kişilerden bahsetti. "Onlardan herhangi biri kan parasıyla ilgili bir yaralama yaparsa, o ve onunla birlikte kitabada bulunanlardan o yaranın tüm kan bedelini ödemeleri istenir. Ödedikleri takdirde kitabalarında tasdik edilirler. Eğer ödemezlerse ve aciz olurlarsa efendilerinin bir seçeneği vardır. Dilerse o yaranın kan parasının tamamını öder ve bütün köleler ona geri döner. Dilerse yaralayanı tek başına ve diğerlerini teslim edebilir. arkadaşlarının sebep olduğu zararın kan bedelini ödeyemedikleri için onun kölesi oldular." Malik dedi ki: "Aramızda ihtilaf olmayan işlerin şekli şudur: Bir mukatap, kan parasını gerektiren bir şekilde yaralandığında veya yanında kitapta yazılı olan mukatabın çocuklarından biri yaralandığında, onların kan paraları, kölelerin kan parası değerindedir ve kan parası olarak kendilerine takdir edilen şey, o kan parasını veren efendiye ödenir. kitabenin sonundaki mukatâb için, üstadın yara için aldığı kan parasından bir indirim olduğunu zannediyor." Malik dedi ki: "Bunun açıklaması şudur ki, mesela kitabesini üç bin dirheme yazmıştır ve üstadın yarası için aldığı kan parası da bin dirhemdir. Mukatab, efendisine iki bin dirhem ödeyince hür olur. Kitabasından arta kalan bin dirhem ve yarasının kan parası da bin dirhem olsa, hemen hür olur. Eğer yaranın kan bedeli, kitaba kalandan fazla ise, mukattabın sahibi, kitabanın kalanını alır ve onu serbest bırakır. Kitabanın ödenmesinden sonra geriye kalan şey mukataba aittir. Yaralanmanın kan parasından herhangi birini tüketip tüketmesi ihtimaline karşı mukataba ödememelidir. Kitaba borcunu tam olarak ödeyemezse tek gözlü, eli kesilmiş veya sakat olarak efendisinin yanına dönerdi. Efendisi, kitabasını sadece malı ve kazancı karşılığında yazmış ve o, kitabasını çocuğunun veya kendisinin başına gelenin kan parasını alıp tüketip tüketmek için yazmamıştır. Bir kimse, bir mukataba ve onun kitabesinde doğan veya kitabeleri yazılı olan çocuklarına verilen zararın kan bedelini efendiye öder ve o da kitabesinin sonunda bunu kendisi adına hesaba katar." Malik dedi ki: "Bir adamın mukatabını satın alan bir adam hakkında söylenenlerin en iyisi, o adam, kölenin kitabesini dinar veya dirhem karşılığında yazmışsa, onu hemen ödenen ve ödenmeyen bir mal karşılığında satmaz. ertelenir, çünkü ertelenirse borca karşılık borç olur. Borca karşılık borçtur haramdır." Şöyle buyurdu: "Efendi, deve, sığır, koyun veya köle gibi belirli bir mal için kitabesini bir mukataba verirse, alıcının onu altın, gümüş veya efendisinin kitap yazdığı mallardan farklı bir mal karşılığında satın alması daha doğrudur ve bu da derhal ödenmelidir, ertelenmez." Malik şöyle dedi: "Bir muketap satıldığında, kitabını satın almaya, eğer efendisine ödeme yapabilirse onu satın alan kişiden daha hak sahibi olduğudur." nakit olarak satıldığı fiyat. Çünkü kendisini satın alması onun hürriyetidir ve hürriyet, beraberinde gelen vasiyetlerden daha önceliklidir. Mukatab için kitap yazanlardan biri, mukatabın yarısını, üçte birini, dörtte birini veya ne kadar hissesini satacak şekilde kendi hissesini satarsa, mukatabın kendisinden satılan şeyde ön alım hakkı yoktur. Çünkü bu, ortağın ayrılması gibidir ve mukatab olan ortağın uzlaştırması ancak ortaklarının izniyle yapılabilir, çünkü kendisinden satılan şey ona hür bir insan olarak tam haklar vermez ve malı ondan men edilir ve kendisinin bir kısmını satın alarak harcamak zorunda kaldığı şey nedeniyle ödemeyi tamamlayamayacak hale gelmesinden korkulur. Bu, kitabetten bir kısmı elinde kalan kimse ona izin vermedikçe, mukatabın kendisini tamamen satın alması gibi değildir. İzin verirlerse satılandan daha hak sahibi olur." Malik dedi ki: "Mukatabın bir taksitini satmak helal değildir. Çünkü belirsiz bir işlemdir. Mukatabın borcunu ödeyememesi halinde borcu iptal olur. Eğer ölür veya iflas ederse ve insanlara borcu varsa, o zaman Aldığı taksitle alacaklılardan payına düşenin hiçbirini almaz. Mukatabın taksitlerinden birini satın alan kişi, mukatabın efendisi konumundadır. Mukatabın efendisinin, kölesinin kitaba borcundan dolayı mukatabın alacaklıları ile payı yoktur. Efendi için kölesinin kazancından biriken haraç (kölenin kazancından her gün kesilen miktar) için de durum aynıdır. Kölenin alacaklıları, bu kesintilerden kendisi için birikmiş olanlardan ona bir pay vermezler." Malik şöyle dedi: "Bir mukateb'in, kitabını yazdığı malın dışında, aynısı olması, zamanında (taksitli olarak) veya gecikmeli olması halinde, kitabını para veya başka bir malla ödemesinde bir sakınca yoktur. " Malik, eğer bir mukatap ölürse ve kendisine veya başkasına bir ümmet veled ve küçük çocuklar bırakırsa ve çalışamazlarsa ve kitaplarını yerine getiremeyeceklerinden korkulursa, anneleri olsun veya olmasın, babanın ümmi veled'i, tüm kitapların bedelini öderse satılır. Eğer babaları, kitabasını tamamlayamayacağından korkarsa satışını yasaklamadığı için para ödenip serbest bırakılırlar. Malik, "Bizim aramızda, bir mukatebenin kitabasını satın alan kimse, o kitabayı ödemeden ölürse, o, kitabı satın alan kişiye miras kalır. Eğer mukatap ölmek yerine ödeyemezse, alıcının şahsı vardır. Mukateb, kitabasını kendisini satın alan kişiye öderse ve o da azat olursa, vela'sı Kitaba yazan kişiye gider ve kitabı satın alan kimsede de yoktur." Malik bana, Urve ibn ez-Zübeyr ve Süleyman ibn Yesar'ın kendisine ve çocuklarına bir kitap yazıp sonra ölen bir adamın oğullarının babalarının kitabası için mi çalıştıklarını yoksa köle mi olduklarını sorduğunda duyduğunu söyledi: "Onlar babalarının kitabası için çalışıyorlar ve babalarının ölümü için onlara hiçbir indirim yok." Malik şöyle dedi: "Eğer küçükler ve çalışamayacak durumdalarsa, onların büyümeleri beklenmez ve mukatap, çalışabilecekleri zamana kadar taksitlerini ödeyecek bir miktar bırakmadıkça, babalarının efendisinin kölesi olurlar. Geriye kalandan onlara yetecek kadar para varsa, bu onların adına ödenir ve çalışıncaya kadar bu hallerinde bırakılır, sonra öderlerse serbest kalırlar. Eğer bunu yapamazlarsa köledirler." Malik, ölen bir mukatabın, kitabasını ödemeye yetmeyen bir mal bıraktığını, ayrıca yanında bir çocuk ve bir ümm veled bıraktığını ve ümm veledin onlar için çalışmak istediğini anlattı. "Para ona güvenilirse ve çalışacak kadar güçlüyse ödenir. Eğer çalışacak kadar güçlü değilse ve mal konusunda güvenilir değilse, ona hiçbir şey verilmez ve kendisi ve mukattabın çocukları, mukattabın efendisinin kölesi olur." Malik dedi ki: "İnsanlar bir kitapta bir arada yazılıp aralarında akrabalık yoksa ve bir kısmı aciz olup bir kısmı da hürriyetlerine kavuşuncaya kadar çalışırlarsa, çalışanlar, bir kısmı diğerinin sorumluluğunu üstlendiği için, ödediği ücretin bir kısmını, gücü yetmeyenlerden talep edebilir.

İmâm-ı Mâlik der ki: Mükâtebe anlaşması yapılan köle grubu içerisinde kitabet borcunu hiç ödememiş ve ödemeye yardımı olmayan güçsüz, çok yaşlı mükatebi ve çocuğu efendileri azat edebilir

Malik bana, Said ibn el-Müseyyeb'e iki adam arasında paylaşılan bir mukatap hakkında soru sorulduğunu duyduğunu anlattı. İçlerinden biri kendi payını serbest bıraktı ve sonra mukatab öldü ve bir sürü para bıraktı. Said şöyle cevap verdi: "Kitabını muhafaza edene, hakkı olana maaş verilir, sonra kalan miktar da ikisi arasında eşit olarak paylaştırılır." Malik şöyle dedi: "Kitabını yerine getiren ve hür hale gelen bir mukatap öldüğünde, ona kitaplarını yazan kimseler, onların çocukları ve baba akrabalarına -en çok hak edene- miras kalır." "Bu, azat edildikten sonra ölen kimse için de geçerlidir; onun mirası, vela' yoluyla mirasçı olan çocuklardan veya baba akrabalarından kendisine en yakın olanlara aittir." Malik şöyle dedi: "Aynı kitapta yazılan kardeşler, hiçbirinin kitapta yazılı çocuğu olmadığı veya kitapta doğmadığı zaman, birbirlerinin çocuğu gibidir. İçlerinden biri ölüp mal bıraktığında, kitaplarının aleyhine olan her şeyi öder ve onları serbest bırakır. Bundan sonra kalan para, kardeşlerine değil, çocuklarına gider.